Sosyalinovasyonsayi00

Sosyal inovasyon keşif serisi

Sosyal inovasyonun ABC’sini keşfedeceğimiz bir seri başlatıyoruz. Sosyal inovasyon nedir, gerekli midir, neden önemlidir, nasıl açığa çıkar gibi sorulara yanıt arayacağımız bir yolculuğa çıkacağız. Sosyal inovasyonu anlamaya, tanımlamaya, somutlaştırmaya çalışırken pratik bilgiler ve tavsiyeler paylaşacağız. Dilimize dolanıp duran bu iki kelimenin içini doldurup sosyal değişim yaratma çabalarımıza ivme kazandırmayı amaçlayacağız.

Önce sosyal inovayonu tanımlamak ile işe başlayalım. Öğrencilerime inovasyonu tanımlamalarını veya bir kaç inovasyon örneği vermelerini istediğimde  hep “icat” kavramına takılı kaldıklarını fark ediyorum. Evet inovasyon için yeni bir ürün, hizmet, süreç vb. tasarlamak gerekiyor ama sadece icata odaklanmak uygulama ve iyi bir uygulamanın yaygınlaştırılması aşamalarını dışarıda bırakıyor.

İşin içine “sosyal” kelimesi girince kafalar iyice karışıyor. Sadece sosyal girişimcilerin sosyal inovasyonu uygulayabileceklerine dair genel bir inanç olduğunu söyleyebilirim. Halbuki sosyal inovasyon sosyal girişimcilere ve hatta sivil toplum örgütlerinin tekelinde değil; kamu, özel sektör, akademi ve medya da pekala sosyal inovasyonun sürükleyicisi olabilirler. Hangi sektörden gelirse gelsin sosyal inovasyonun yarattığı değer bireysel çıkarı değil toplumsal faydayı besler nitelikte olmalı. Aslında sektörler arası sınır tanımadan, büyük-küçük kuruluş demeden işbirliği temelinde çalışmak sosyal inovasyonun başarısını arttırabiliyor.

Stanford Sosyal İnovasyon Merkezi, sosyal inovasyonu sosyal ihtiyaçlar ve sorunlara yeni çözümler bulma ve bu çözümleri uygulama süreci olarak tanımlıyor. Bu yeni çözüm diğer alternatif çözümlerle karşılatırıldığında daha etkili, sürdürülebilir veya adaletli olmalıdır. İnovasyonla “iyileştirmeyi” birbiriyle karıştırmamak gerekiyor. O yüzden bu tanımı daha ileriye götürüp yaratılan inovasyonun hangi sistemi hedef alıyorsanız onda köklü bir değişim meydana getirmesi gerektiğini söyleyenler de var. Sosyal inovasyonun bir program, ürün, kuruluş, ilişki, etkileşim biçimi veya bunların karşımı şeklinde ortaya çıkabileceğini de unutmamak lazım.

Sosyal inovasyon aslında baktığımız her yerde. Mikro kredi, adil ticaret, uzaktan öğrenme veya herkesin katkısına ve erişimine açık bir internet ansiklopedisi olan Wikipedia hemen akla gelebilecek sosyal inovasyon örneklerinden.

Var olan modeller tıkandığında ve ortamdaki fırsatlardan henüz tamamen faydalanılmadığı zamanlarda sosyal inovasyon ortaya çıkıyor. Peki nasıl? Herşey gibi sosyal inovasyon için de iyi fikirlere ihtiyaç var. Bir sonraki yazıda bu fikirlerin nereden geldiğine bakacağız.