Mentorluk eğitiminden notlar

Bir hafta önce İstanbul Bilgi Üniversitesi, Sosyal Kuluçka Merkezinde bir eğitim gerçekleştirdik.“Mentorluk Yaklaşımı ve Yöntemleri” üzerine konuya giriş niteliğinde yaptığımız bu bir günlük eğitimde, katılımcılar mentor- menti olarak eşleşti ve tüm gün kendi vakaları üzerine uygulamalı çalışarak süreçlerin içinde aktif rol aldılar.

Birbirini hiç tanımayan bu mentor-menti ikililerinin tüm gün yaşadıkları deneyim, eğitimin tümgidişatını olumlu yönde etkiledi ve gün sonu değerlendirmesine çok yüksek bir enerji ile yansıdı.

Birlikte kısa bir yolculuğa çıkan mentor-menti ikililerinden deneyim ve hislerinin aktarılması istendiğinde mentorlardan şöyle değerlendirmeler geldi;

  • Mentimin konforu için kaygılandım.
  • Mentorluk sürecimden sıkılacak mı endişesi duydum.
  • Zamanı iyi kullanabilecek miyim diye tedirgin oldum.
  • Rampaya çıkmasın diye ben çıktım.
  • Mentimin hedefini bilmesi işimi kolaylaştırdı.
  • Bir uygulama yapıyoruz nasılsa diye başlangıçta rahattım.
  • Zamanı tutmadım, tutamadım.
  • Mentim beni çeşitli kereler kontrol etti.
  • Her şeyi bir seferde anlatmak istedim.
  • Ayağı ıslanmasın diye özen gösterdim.

Bu yolculuk mentorlarımıza bazı karışık hisler yaşattı, kendilerini mentinin yerine koydular,“yeniden aynı şey olsaydı ne yapardım?”, “ben mentor olmak için uygun kişi miyim?” gibi sorularına yanıt bulmaya çalıştılar.

Bu uygulamada mentorların deneyimlerini değerlendirdiğimizde, mentorluk süreçlerinde mentorların rolü üzerine onlara kalan bazı ipuçları oldu.

Mentorlar;

  • Mentinin konfor alanından çıkmasına izin vermeli, fırsat tanımalı.
  • Menti yerine risk almak yerine, riski gösterip kararı kendisine bırakmalı.
  • Mentinin hata yapmasına ve hatasından öğrenmesine fırsat tanımalı.
  • Mentor ,menti yerine karar vermemeli ve onun yerine harekete geçmemeli.
  • Zaman yönetimi ve planlama araçlarına hakim olmalı ve bunu mentorluk sürecinde uygulayabilmeli.
  • Menti tarafından değerlendirildiğini unutmamalı.
  • Mentor karar veren, uygulayan olmamalı, karşılıklı öğrenmeye açık olmalı.
  • Mentiyi koruma içgüdüsü ile mentinin deneyimleyeceği fırsatları kaçırmasına sebep olmamalı.
  • Mentiyi cesaretlendirmeli.
  • Mentiyi iyi tanımalı, onu tanımak için anlamaya çalışmalı.
  • Mentor- Menti sürecini ciddiye almalı, kişisel zamanını buna göre programlamalı.
  • Sürecin gizlilik, mahrumiyet hassasiyet ilkelerine uymalı.

Aynı uygulamanın mentileri ise şöyle değerlendirmelerde bulundular;

  • Ben mentor olsaydım nasıl yapardım diye düşündüm.
  • Kendinimi teslim ettim.
  • Güvendim.
  • Rahattım.
  • “Zamanı tutuyor mu?” diye düşündüm.
  • Meraklıydım ve her şeyi sordum.
  • Hedefimi söyledim oraya gitmeyi kabul edince çok sevindim.
  • Duygusal bir süreç yaşadım.

Mentiler bu uygulamada kendilerine mentorluk yapılmasına hazır, istekli ve bunun için meraklıydılar ortaya çıkan sonuçlarda mentiler yaşadıkları deneyimden memnun kaldılar ve mutlu oldular. Onlara da bu uygulamadan kalan bazı ipuçları oldu.

Mentiler;

  • Öğrenmeye, denemeye, ilişki kurmaya açık olmalı.
  • Süreci açık bir iletişimle kurmalı.
  • Mentorunu tanımaya çalışmalı.
  • İyi bir dinleyici olmalı.
  • Sorular sormalı ve sürece aktif katılmalı.
  • Kendisi için ayrılan zamanın ve uzmanlığın değerini bilmeli.
  • Sürecin gizlilik, mahrumiyet hassasiyet ilkelerine uymalı.

Eğitimde katılımcılardan gelen bazı sorular ise genel olarak bir birine karıştırılabilen ya da sıkça birlikte anıldığı için iç içe girmiş kavramlar gibi duran mentorluğun ve koçluğun farklılıkları, benzerlikleri üzerine oldu. Bu sorular hakkında küçük notlarımız var:

  • Koçun hedef ve yaklaşımı; performansı geliştirmek, davranış değişimi yaratmak, beceri geliştirmek, değişimi yönetmesini sağlamaktır. Koçlukta gönüllülük esası zorunlu değildir. Profesyonel bir ilişki olabilir. Koçlukta direkt yönlendirme yoktur. Doğru sorular sorarak kişinin kendi yolculuğunu yapması hedeflenir. Koçun kendi alanı ile ilgili uzmanlığı beklenirken destek alan kişinin işi ile ilgili uzmanlığı beklenmez. Koç alanında uzun soluklu bir eğitim almış olmalıdır. Koç ne yapmayı istediğini sorar. Koçluk bir meslek olarak tanımlanmıştır.
  • Mentorun hedef ve yaklaşımı ; mentinin kişisel ve kariyer gelişimine rehberlik yapmak ve desteklemektir. Mentorluk deneyim aktarımı ve birlikte öğrenme üzerine kurgulanan bir etkileşim sürecidir. Mentorlar kendi deneyimi üzerinden sürece katılabildikleri gibi mentorluk eğitimi alarak da mentilerine destek olabilirler. Mentorluk uzun vadeli bir değişimin parçasıdır. Mentor deneyimlerinden yola çıkarak önerilerde bulunur. Mentorluk meslek değildir.
  • Koçluk ve Mentorluk benzer yanları ise; ikisinde de iyi iletişim kurabilmek esastır.

İkisinde de kişilerin verimliliğinin, üretkenliğinin artması hedefi vardır, ikisi de rol model olabilirler, yeniliklere ve gelişimlere açık olmaları ikisi içinde can alıcı bir noktadır.

Eğitimi bitirirken günden bize kalan her zaman, başkalarına verecek bir şeyimiz ve başkalarından alacak bir şeyimiz vardır.

Derya Kılıçalp